برای چه شغلی ساخته شده ام؟ - قسمت 2

برای چه شغلی ساخته شده ام؟

قسمت دو�

گردآورنده: دکتر حسین امینی راد

دستگاه عصبی چیست و چه کاری انجام می دهد؟

دستگاه عصبی، مدار ارتباط الکتروشیمیایی بدن است. دستگاه عصبی انسان از میلیاردها سلول به هم متصل ساخته شده و احتمالا سازمان یافته ترین مجموعه موجود کره زمین است. در یک سانتی متر مکهب از مغز انسان بیش از 50 میلیون سلول عصبی وجود دارد که هر یک با سلول های عصبی فراوان دیگری در قالب شبکه های پردازش اطلاعات ارتباط دارند و همین قضیه باعث می شود که پیچیده ترین کامپیوترها در برابر دستگاه عصبی انسان ابتدایی جلوه دهد. تعاملات ما با دنیای اطرافمان حرکات بدن مان و انطباق مان با محیط تحت کنترل مغز و دستگاه عصبی است. دستگاه عصبی با داشتن چند خصوصیت فوق العاده می تواند رفتارمان را هدایت کند. این چند خصوصیت عبارتند از: پیچیدگی، یکپارچگی، انطباق پذیری و انتقال الکتروشیمیایی.

برای توضیح مختصر خصوصیات فوق بایستی گفت که هماهنگ کردن میلیاردها سلول در هنگام آواز خواندن، نوشتن، صحبت کردن و فکر کردن یک کار حیرت آور است. از طرف دیگر استیون هایمن نام مغز را یکپارچه کننده بزرگ گداشته است. منظورش هم آن است که مغز کار حیرت آور کنار هم چیدن اطلاعات را انجام می دهد. صداها، تصاویر، تماس ها، طعم، ژن، محیط و ... . مغز تمام این کارها را ضمن کار کردن ما در هم ادغام و آن ها را یکپارچه می کند. ناگفته نماند که دنیای اطراف ما پیوسته در حال تغییر کردن است. ما برای زنده ماندن باید با شرایط منطبق شویم. مغز و دستگاه عصبی ما با هم به عنوان مامور انطباق با دنیا عمل می کنند. با این که سلول های عصبی در نواحی خاصی از مغز قرار دارند ولی ساختارهای ثابت و تغییر ناپذیری نیستند. اگرچه آن ها بنیان ارثی و زیست شناختی دارند ولی پیوسته با تغییرات داخلی بدن و تغییرات محیط منطبق می شوند. اصطلاح انطباق پذیری به ظرفیت خاص مغز برای اصلاح و تغییر اشاره دارد. تجارب ما در نوشتن و بازنویسی مغز دخالت دارند. به عنوان مثال هر بار که طفلی سعی می کند یک شی را لمس کند یا عمدا به چهره ای نگاه می کند تکانه های الکتریکی و قاصدهای شیمیایی در مغز او آزاد می شوند و سلول های مغزی را به گذرگاه ها و شبکه ها وصل می کنند. در مورد انتقال الکتروشیمیایی باید گفت که مغز و دستگاه عصبی اصولا به صورت دستگاه پردازش اطلاعات کار می کنند که نیروی خود را از تکانه های الکتریکی و قاصدان شیمیایی می گیرند. آدم ها در هنگام صحبت کردن با یکدیگر از کلمات استفاده می کنند و سلول های عصبی در هنگام ارتباط برقرار کردن با یکدیگر از مواد شیمیایی استفاده می کنند. این دستگاه ارتباط الکتروشیمیایی که در اکثر انسان ها به نحو موثری کار می کند به ما اجازه فکر کردن و عمل کردن می دهد. به عنوان مثال در حملات صرع، وقتی که این دستگاه الکتروشیمیایی اتصال پیدا می کند، در جریان اطلاعات خلل وارد می شود و مغز نمی تواند که اطلاعات را به شکل دقیقی هدایت کند. در عین حال شخص نمی تواند پردازش ذهنی و رفتار کردن را به صورت موثری انجام بدهد. حملات صرع محصول تخلیه های الکتریکی نابهنجار مغز هستند. همان طور که موج الکتریکی حاصل از رعد و برق باعث اختلال در مدارهای کامپیوتر می شود، موج الکتریکی مولد صرع نیز در مدارهای پردازش اطلاعات مغز اختلال ایجاد می کند. مغز اشخاص مبتلا به صرع در بین حملات، اطلاعات را بشکل موثری پردازش می کند مگر آن که حملات چنان مکرر باشد که به مغزشان صدمه بزنند.

مغز و دستگاه عصبی در جریان تعامل و انطباق یافتن ما با دنیا دروندادهای حسی را دریافت کرده و دروندادهای حسی را منتقل می کند. در عین حال اطلاعات دریافتی از محیط را یکپارچه و فعالیت های حرکتی بدن را هدایت می کنند. جریان های اطلاعاتی واردشده به مغز از طریق دروندادهای حسی در مغز یکپارچه می شوند و سپس از مغز بیرون می روند و به بروندادهای حرکتی تبدیل می شوند.

در واقع وظایف مهمی که دستگاه عصبی به عهده دارد عبارتند از:

- تنظیم فعالیت های اندام های مختلف و مجموعه ارگانیسم انقباض عضلات و ترشح غدد، اعمال قلب و فعالیت های اندام های دیگر بدن و سوخت و ساز آن ها

- ارتباط اندام ها و دستگاه ها، هماهنگی فعالیت های بدن و تأمین همبستگی و وحدت ارگانیسم، عوامل و شرایط مختلفی بر کار هر یک از اندام ها و دستگاههای بدن اثر می گذارند و تغییری که در اعمال یک عضو و یا یک دستگاه ایجاد می شود منجر به تغییراتی در اعمال اندام ها و دستگاه های دیگر می گردد.

- تطابق ارگانیسم با محیط خارج

- تفکر، تکلم، حافظه و کلیه تظاهرات شعوری انسان به وجود دستگاه عصبی بستگی دارد.

جریان اطلاعات در دستگاه عصبی در گذرگاه های مخصوصی که برای انجام کارهای مختلفی تنظیم شده اند برقرار می شود. این گذرگاه ها از اعصاب آوران، شبکه های عصبی و اعصاب وابران تشکیل شده اند.

اعصاب آوران یا اعصاب حسی، اطلاعات را به مغز می آورند. این گذرگاه های حسی اطلاعات مربوز به محیط بیرون و محیط بدن را از گیرنده های حسی می گیرند و به مغز منتقل می کنند.

اعصاب وابران یا اعصاب حرکتی نیز برونداد مغز را حمل می کنند. این گذرگاه های حرکتی اطلاعات را از مغز به دست ها، پاها و سایر مناطق بدن می برند و امکان انجام رفتار حرکتی را به ما می دهند.

بخش عمده پردازش اطلاعات در جریان گذر اطلاعات از شبکه های عصبی به دستگاه های عصبی مرکزی صورت می گیرد. کار این شبکه های سلول های عصبی یکپارچه کردن دروندادهای حسی و برندادهای حرکتی است.

دستگاه عصبی به دو بخش تقسیم می شود: دستگاه عصبی مرکزی و دستگاه عصبی پیرامونی.

دستگاه عصبی مرکزی از مغز و نخاع شوکی تشکیل می شود. دستگاه عصبی پیرامونی خودش دو بخش دارد: دستگاه عصبی تنی و دستگاه عصبی خودمختار. دستگاه عصبی تنی از اعصاب حسی که کارشان بردن اطلاعات مربوط به درد و دما از پوست و ماهیچه ها به دستگاه عصبی مرکزی است و اعصاب حرکتی که کارشان دستور دادن به ماهیچه ها است تشکیل می شود. کار دستگاه عصبی خودمختار، بردن پیام ها به اندام های درونی و گرفتن پیام از اندام های درونی بدن، بازبینی فرآیندهایی چون تنفس، ضربان قلب و هضم است. دستگاه عصبی خودمختار نیز دو بخش دارد: دستگاه عصبی سمپاتیک که بدن را تحریک می کند و دستگاه عصبی پاراسمپاتیک که بدن را آرام می کند.

به عنوان مثال فرض کنید آماده می شوید تا از قاضی دادگاه بخواهید تا جریمه شما را نادیده بگیرد. در استانه ورود به دادگاه برای آخرین بار یادداشت های تان را مرور می کنید تا یادتان بماند در دادگاه چه بگویید. دستگاه عصبی پیرامونی شما علائم مکتوب مندرج در یادداشت ها را به دستگاه دستگاه عصبی مرکزی می برد. نکات مهم را حفظ کرده اید و برنامه ریزی می کنید که چطور از قاضی تقاضای خود را بخواهید. جوکی را نیز یادداشت می کنید تا شاید قاضی را بخندانید. باز هم دستگاه عصبی پیرامونی شما وارد عمل می شود و اطلاعات را از مغز شما به دست و پنجه شما می برد تا بتوانید علائمی را روی کاغذ بگذارید. اطلاعاتی که از چشمان شما به مغز و دست تان منتقل می شود تحت کنترل دستگاه عصبی تنی می باشد. چون این اولین دادرسی شما در رابطه با این جریمه است کمی مضطرب هستید، دل آشوبه دارید و قلب تان تند تند می زند. این بخش سمپاتیک دستگاه عصبی خودمختار است که شمار را تحریک کرده است. بعد از این که به خودتان گوشزد می کنید که شما در کار اشتباهی نکرده اید دوباره آرام می شوید. آرامش شما حاصل وارد عمل شدن بخش پاراسمپاتیک دستگاه عصبی خودمختار است.

در هر بخش دستگاه عصبی، اتفاقات زیادی در سطح سلولی می افتد. سلول های عصبی مواد شیمیایی و تکانه های الکتریکی همگن با هم اطلاعات را با سرعت 530 کیلومتر در ساعت منتقل می کند. در نتیجه اطلاعات ظرف چند هزارم ثانیه از مغز شما به دست تان و بر عکس منتقل می شود.

بنابراین دستگاه عصبی با هماهنگی فعالیت های عضلات و اندام ها، نظم داخلی را در بدن حفظ می‌کند. این سیستم پیام‌ها را از اندام های حسی دریافت می‌کند و ایجاد واکنش های عصبی در سایر اندام‌ها را تحریک می‌کند. از سایر عملکردهای سیستم عصبی می‌توان به توانایی یادگیری و درک احساساتی مانند لذت، خوشحالی، ترس و خطر اشاره کرد. عملکردهای این سیستم از طریق سیگنالینگ و پیام‌رسانی الکتروشیمیایی بین اعصاب و سلول‌های دیگر انجام می‌شود.

سیستم عصبی در انسان از مغز، نخاع، اندام های حسی و تمام نورون هایی ساخته شده است که به عنوان کانال های ارتباطی بین ارگان های مختلف بدن فعالیت می‌کنند. سیستم عصبی انسان در درجه اول از یک نوع سلول واحد به نام نورون (Neuron) ساخته شده است. به نورون‌ها، سلول های عصبی نیز گفته می‌شود. سیستم عصبی از تعداد بسیاری نورون تشکیل شده است. نورون‌ها از یک جسم سلولی مرکزی و تعدادی اجزای گسترش یافته به نام‌های آکسون، پایانه‌های سیناپسی و دندریت‌ها ساخته شده‌ا‌ند. جسم سلولی همچنین به عنوان سوما (Soma) شناخته می‌شود.

ساختمان سلول عصبی

معمولاً به شاخه‌های گسترش یافته کوچکتر که نزدیک به جسم سلولی قرار دارند، دندریت گفته می‌شود و به عنوان یک قاعده کلی آن‌ها برای دریافت محرک‌های عصبی سازگاری پیدا کرده‌اند. بسیاری از نورون‌ها دارای یک (و در برخی سلول‌ها بیش از یک) آکسون بلند هستند که گاهی ممکن است بیش از یک متر طول داشته باشند. آکسون‌ها اغلب دارای پوششی لیپیدی به نام غلاف میلین هستند که این غلاف‌ها به سلول‌های عصبی کمک می‌کنند تا پیام های الکتروشیمیایی را به سرعت به سمت نورون دیگر یا سلول مورد نظر منتقل کنند. بخش‌هایی از آکسون‌ها که فاقد غلاف میلین هستند را گره‌های رانویه Nodes of Ranvier می‌گویند.

با توجه به محل قرارگیری آن‌ها به دسته‌های آکسون‌های عصبی، اعصاب یا مجاری عصبی گفته می‌شود. سلول‌های تخصصی به نام سلول‌های گلیال که وظیفه تولید میلین و تأمین اکسیژن برای سلول‌های عصبی را بر عهده دارند، معمولاً از سلول‌های عصبی پشتیبانی می‌کنند. سلول های گلیال به عنوان سلول‌های پشتیبان سلول‌های عصبی همچنین در ایجاد حمایت مکانیکی و محافظت در برابر عوامل بیماری‌زا از اهمیت بسیاری برخوردار هستند.

نورون‌ها می‌توانند برای ایجاد مدار‌ها و شبکه هایی که بر یادگیری، ادراک و رفتار تأثیر می‌گذارند و حتی واکنش‌های فیزیولوژیکی قابل پیش بینی را نسبت به محرک‌های خارجی ایجاد می‌کنند، با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

همان طور که قبلا گفته شد سیستم عصبی وظایف زیادی را در بدن بر عهده دارد که در این جا به برخی از این وظایف اشاره می‌شود:

هماهنگ کننده حرکت قطعات بدن

کارکرد اصلی دستگاه عصبی دریافت اطلاعات و ایجاد پاسخ به یک محرک معین است. اطلاعات و پاسخ می‌تواند ساده، ضعیف یا پیچیده باشد. به عنوان مثال، هنگامی که یک جسم داغ با دست لمس می‌شود، دمای آن به سرعت به سیستم عصبی مرکزی منتقل می‌شود و پاسخ آن یک بازتاب فوری در برداشتن دست از طریق عملکرد عضلات اسکلتی است. چند مورد از این دست حوادث همچنین می‌تواند منجر به شکل گیری یادگیری شود و حافظه طولانی مدت رمزگذاری شده و به عنوان یک سری از اتصالات عصبی در مغز ایجاد شود.

از طرف دیگر، اطلاعات دریافتی محرکی است که می‌تواند احساس نوشیدنی سرد در یک روز گرم باشد، جایی که بدن با احساس لذت به آن پاسخ می‌دهد. این پاسخ از طریق فعالیت عصبی در قسمت‌های مختلف بدن بیان می‌شود. از طرف دیگر این طیف، محرک می‌تواند غیرمستقیم باشد، مانند صدای خش خش برگ‌ها در یک جنگل آرام که نشانگر حرکت آرام حیوانات بر روی آن‌ها است. هر محرک می‌تواند در سیستم عصبی آبشاری از پیام‌های عصبی ایجاد کند که منجر به پاسخ شود.

بدن انسان ممکن است با افزایش آدرنالین به صدای حرکت حیوانات بر روی برگ‌ها پاسخ دهد و این افزایش آدرنالین موجب تغییر وضعیت متابولیکی عضلات اسکلتی، صاف و قلبی شود. از سوی دیگر با استفاده از مکانیسم حافظه طولانی مدت رمزگذاری شده، سیستم عصبی می‌تواند حافظه را بازیابی کند و سعی کند احتمال این که حیوان یک مار سمی باشد را یادآوری کرده و بهترین مسیر ممکن برای فرار را به یاد بیاورد.

بخش عمده این عملکردها تقریباً بلافاصله بعد از دریافت محرک اتفاق می‌افتد. برخی از قسمت های سیستم عصبی می‌توانند اطلاعات مربوط به محرک ها را چنان پیچیده و عمیق رمزگذاری کنند که فردی با تجربه مجدد حوادث خطرناک قبلی، لحظه های دردناک آن و تمام پاسخ های فیزیولوژیکی مربوط به محرک را تجربه کرده و به دقت به یاد آورد.

درک و پاسخ به احساسات

از جمله حالت های اصلی ورود به سیستم عصبی، تکانه های الکتریکی ناشی از اندام های حسی است. به منظور ادغام اطلاعات و ارزیابی ماهیت دنیای خارجی، لمس، صدا، دیدن، بو‌ئیدن و چشیدن به سیستم عصبی منتقل می‌شود. به طور مشابه، تعدادی از نورون‌ها به عنوان حسگر برای وضعیت داخلی بدن عمل می‌کنند. از جمله این نورون‌ها می‌توان به نورون های حسی در چشم، بینی و زبان اشاره کرد. این نورون‌های حسی می‌توانند فرد را از وجود غذای خوشمزه آگاه سازند و میل به خوردن را در او تحریک کنند.

پس از مصرف مواد غذایی، سلول‌های عصبی در سیستم گوارش می‌توانند کشش عضلات معده را حس کنند. هنگامی که این اطلاعات به سیستم عصبی مرکزی منتقل می‌شود، یک واکنش سیری ایجاد می‌شود که موجب ارسال پیام احساس «پر بودن» و تمایل به قطع غذا خوردن به مغز می‌شود. این‌ها پاسخ‌های پیچیده‌ای هستند که مستقیماً شامل یک سلول ماهیچه‌ای نمی‌شوند. یک ادغام پیچیده‌تری در این مرحله اتفاق می‌افتد، جایی که حافظه، یادگیری، شناخت و وضعیت عاطفی بر پاسخ فیزیولوژیکی ایجاد شده توسط سیستم عصبی تأثیر می‌گذارد.

اندیشه و پردازش:

در حالی که سیستم عصبی می‌تواند به عنوان مرکز دریافت، پردازش و انتقال اطلاعات در نظر گرفته شود، عملکرد آن در اکثر ارگانیسم ها پیچیده است. این عملکرد پیچیده در انسان برای تفکر، استدلال، زبان، ادراک و گفتار از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بخش هایی از سیستم عصبی مرکزی حرکات عضلانی ارادی وغیر ارادی را کنترل می‌کند، از جمله این حرکات می‌توان به حرکات دست و پا و حرکات لوله‌های گوارشی اشاره کرد.

این بخش از سیستم عصبی برای حفظ تعادل، تنظیم دمای داخلی و ریتم شبانه روزی بدن بسیار مهم است. میزان تنفس، فشار خون و ضربان قلب نیز توسط سیستم عصبی تعدیل می‌شود. سیستم عصبی این عمل خود را با سیستم غدد درون ریز ادغام می‌کند تا بدن بتواند با هماهنگی و تنظیم دقیق به یک محرک پاسخ دهد.

آناتومی سیستم عصبی در انسان از مغز و نخاع تشکیل شده است. علاوه بر این، سیستم عصبی حاوی ارگان های حسی اولیه و تمام اعصاب مرتبط با این اندام ها نیز است. مغز و نخاع «سیستم عصبی مرکزی» (Central Nervous System) یا (CNS) را تشکیل می‌دهند. تمام بافت‌های عصبی دیگر تحت عنوان سیستم عصبی محیطی (Peripheral Nervous System) یا (PNS) شناخته می‌شوند.

سیستم عصبی محیطی

سیستم عصبی محیطی از ۱۲ جفت رشته عصبی مغزی به همراه ۳۱ جفت رشته عصبی نخاعی تشکیل شده است. بنابراین، سیستم عصبی محیطی شامل نورون‌هایی در اندام‌های حسی، تمام اعصاب حسی و تمام اعصاب حرکتی است که به نقاط مختلف بدن پیام ارسال می‌کنند. بخشی از دستگاه عصبی محیطی که اندام‌های حرکتی را کنترل می‌کند خود شامل دو قسمت به نام‌های دستگاه عصبی پیکری و دستگاه عصبی خودمختار است.

اعصاب مغزی

اعصاب مغز از هسته‌های ساقه مغز منشا می‌گیرند. همان طور که در بالا اشاره شد این اعصاب شامل ۱۲ جفت عصب هستند که شامل موارد زیر هستند:

عصب بویایی (Olfactory nerve)

عصب بینایی (Optic nerve)

عصب حرکتی چشمی (Oculomotor nerve)

عصب قرقره‌ای (Trochlear nerve)

عصب سه قلو یا سه شاخه (Trigeminal nerve)

عصب ابدوسنس (Abducens nerve)

عصب چهره‌ای (Facial nerve)

عصب دهلیزی حلزونی (Vestibulocochlear nerve)

عصب زبانی حلقی (Glossopharyngeal nerve)

عصب واگ (Vagus nerve)

عصب فرعی (Accessory nerve)

عصب زیرزبانی (Hypoglossal nerve)

عصب بویایی و بینایی به عنوان بخشی از سیستم اعصاب مرکزی در نظر گرفته می‌شوند و از ساقه مغزی منشا نگرفته‌اند و به همین دلیل نیز این جفت اعصاب فاقد هسته هستند. جفت عصب بویایی و بینایی عملکرد حسی دارند و سایر اعصاب مغزی دارای عملکرد حرکتی هستند. عصب دهم مغزی که عصب واگ نام دارد، طولانی‌ترین عصب مغزی است که در فعالیت‌های سیستم پاراسمپاتیک، تکلم و بلع غذا موثر است.

اعصاب نخاع

نخاع طناب بلند عصبی است که درون ستون مهره‌ها جای می‌گیرد و واسطه انتقال سیگنال‌های عصبی حسی و حرکتی بین مغز و اعصاب محیطی است. هر عصب نخاعی به دو بخش به نام‌های ریشه پیشین و ریشه پسین تقسیم می‌شود. ریشه‌های پیشین اعصاب خروجی یا نورون‌های حرکتی را در بر می‌گیرد که پیام‌های حرکتی را به ماهیچه ها و غدد بدن انتقال می‌دهند و ریشه‌های پسین اعصاب ورودی یا نورون‌های حسی (شامل حس‌های لامسه، حرارت، لرزش و درد) را شامل می‌شود.

سیستم عصبی مرکزی

از لحاظ عملکردی، اندام های سیستم عصبی را می‌توان به قسمت های مختلف تقسیم کرد. به عنوان مثال، مغز در حفره جمجمه قرار دارد و وزن آن کمتر از 5/1 کیلوگرم است. این بخش مهم از سیستم عصبی در بسیاری از کارکرد‌های ذهنی پیچیده مانند برنامه‌ریزی، آگاهی، درک و زبان نقش موثری دارد. مغز به بخش‌های مختلفی نظیر مخ، مخچه و ساقه مغز تقسیم می‌شود.

مخ

«مخ» (Cerebrum) بزرگترین قسمت مغز است و مخ از دو نیمکره تشکیل شده است که در تصاویر این دو نیمکره به وضوح دیده می‌شوند. نیمکره‌های مخ از نظر اندازه با هم برابر هستند. نیمکره راست مسئول مهارت‌های هنری است و نیمکره چپ توانایی تفکر و استدلال را تقویت می‌کند. همچنین هر نیمکره دارای چهار لوب است. لوب‌های مخ شامل موارد زیر هستند:

لوب آهیانه (Parietal Lobe)

لوب پیشانی یا قدامی (Frontal Lobe)

لوب گیجگاهی (Temporal Lobe)

لوب پس سری (Occipital Lobe)

هر کدام از لوب‌های مخ دارای عملکرد‌های متمایز هستند که در کنترل تکانه، حل مسئله، درک بصری، شنوایی، زبان و گفتار نقش دارند. علاوه بر این هر کدام از لوب‌های مخ مسئول یکی از حواس هستند: لوب آهیانه مسئول حس لامسه است، لوب پیشانی حس بویایی را ایجاد می‌کند، لوب گیجگاهی محل پردازش حواس شنوایی است و لوب پس سری عملکرد حس بینایی را بر عهده دارد.

مخچه

مخچه (Cerebellum) بخش کوچکی از مغز است که در قسمت عقبی جمجمه و پس سر قرار دارد و در ایجاد تعادل حرکتی بدن نقش دارد. این بخش مسئول حرکات ارادی بدن نیز است.

ساقه مغز

ساقه مغز (Brain Stem) نیز بخش انتهایی مغز است که خود شامل مغز میانی، پل مغزی و بصل النخاع است. ساقه مغز، مغز را به نخاع متصل می‌کند. مرکز حرکات غیر ارادی بدن، بخش بصل النخاع ساقه مغز است.

نورون‌ها واحد عملکردی اساسی سیستم عصبی را تشکیل می‌دهند. آن‌ها می‌توانند بر اساس این که آیا اطلاعات را به سمت سیستم عصبی مرکزی حمل می‌کنند یا سیگنال هایی را از سیستم عصبی مرکزی منتقل می‌کنند، نورون‌های ورودی یا خروجی باشند. برخی از نورون‌ها، موسوم به «اینترنورون» (Interneurons) برای ادغام اطلاعات از محرک‌های مختلف و ایجاد پاسخی یکپارچه مهم هستند.

ساختار دستگاه عصبی

دستگاه عصبی یک سیستم بسیار پیچیده برای هماهنگی رفتار یک ارگانیسم و کمک به آن در جهت‌یابی و واکنش در محیط خارج است. در ساده‌ترین ارگانیسم ها، دستگاه عصبی می‌تواند تنها از چند نورون و بدون سیستم عصبی مرکزی تشکیل شود. از سوی دیگر، در انسان با سیستم عصبی بسیار پیچیده، مغز قادر به تفکر پیچیده، منطقی و انتزاعی است و توانایی گفتار و تکلم به زبان‌های مختلف را دارد.

به طور کلی دستگاه عصبی به گونه‌ای سازمان یافته است که محرک‌های ورودی محیط (مانند محرک‌های بینایی یا لامسه) از سیستم عصبی محیطی به مغز ارسال می‌شود. در مغز، محرک‌های ورودی به سرعت پردازش می‌شوند و با اعصاب مغزی ارتباط برقرار می‌کنند. سپس، مغز سیگنال‌هایی را به قسمت های مختلف دیگر بدن ارسال می‌کند.

این سیگنال‌ها می‌توانند سیگنال‌های جسمی باشند و حرکات ارادی را اعمال کنند. اعصابی که سیگنال‌های جسمی یا سوماتیکی را به ماهیچه‌های اسکلتی و ماهیچه زبان منتقل می‌کنند، بخشی از سیستم عصبی پیکری یا سوماتیک هستند.

از طرف دیگر، سیگنال‌های ارسالی از مغز می‌توانند سیگنال های خود مختار باشند، که بر روی غدد، عضلات صاف و سایر قسمت‌هایی که عموماً بخشی از پاسخ‌های غیرارادی هستند، عمل می‌کنند. این اعصاب بخشی از سیستم عصبی خودمختار هستند. سیستم عصبی خودمختار به سیستم عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک تقسیم می‌شود.

کارکرد هماهنگ دو سیستم عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک موجب حفظ حالت پایدار بدن می‌شوند. سیستم سمپاتیک و پاراسمپاتیک در دو جهت مخالف هم فعالیت می‌کنند، به طوری که سیستم سمپاتیک نقش تحریکی و سیستم پاراسمپاتیک نقش مهاری را در بدن انجام می‌دهند.

در نهایت به طور خلاصه دستگاه عصبی را به صورت زیر بیان کرد:

این محتوا را از دست ندهید: ابزارهای مدیریتی رایگان

ادامه دارد...

منابع:

https://blog.faradars.org/

https://aghaoloom.persianblog.ir/

کتاب زمینه روانشناسی نوشته جان دبلیو. سانتراک، ترجمه: مهرداد فیروزبخت

www.radbusiness.ir